WĘGIEL A… KLIMAT, ZDROWIE, POWIETRZE, WODA

Polska jest drugim co do wielkości, po Niemczech, producentem węgla brunatnego w Unii Europejskiej (UE). 80% energii elektrycznej wciąż pozyskujemy z węgla, w tym 30% z węgla brunatnego – jednego z najbrudniejszych paliw kopalnych. Surowiec ten ma bardzo niską wartość opałową, a podczas jego spalania do powietrza przedostają się toksyczne gazy i pyły. I tak elektrownia Pątnów II należała w 2013 roku do pierwszej dziesiątki największych emitentów rtęci na kontynencie.

W konsekwencji Polska jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych krajów UE pod względem jakości powietrza. Według raportu „Ciemna chmura Europy: Jak kraje spalające węgiel sprawiają, że ich sąsiedzi chorują” z 2016 roku zajmujemy pierwsze miejsce wśród państw zatruwających siebie i sąsiadów szkodliwymi pyłami. Statystyczna liczba przedwczesnych zgonów spowodowanych spalaniem węgla w polskich elektrowniach wynosi 5830, w tym 4690 poza granicami kraju. Większość elektrowni węglowych, w tym należące do spółki ZE PAK SA elektrownie Pątnów I, Pątnów II i Konin, podlegają derogacjom, czyli nie muszą spełniać europejskich norm emisyjnych.

Od początku eksploatacji węgla w Wielkopolsce wypompowano 12 miliardów metrów sześciennych wód podziemnych, czyli ponad 70% łącznej objętości wszystkich jezior w Polsce. Ma to dramatyczny wpływ na gospodarkę wodną regionu: Noteć wyschła na odcinku około 30 kilometrów, poziom wody w jeziorach Pojezierza Gnieźnieńskiego obniżył się o kilka metrów, Jezioro Ostrowskie podzieliło się na dwie części, a linia brzegowa Jeziora Wilczyńskiego – w pobliżu którego odbywa się Obóz dla Klimatu – poważnie się cofnęła. Wiążą się z tym ogromne straty dla lokalnego rolnictwa i branży turystycznej – głównych filarów gospodarki regionu. Należy przy tym pamiętać, że bilans wodny Polski jest bardzo niekorzystny – ilość wody przypadająca rocznie na jedną osobę to nieco ponad 1500 metrów sześciennych, 3 razy mniej niż średnia europejska i 4,5 raza mniej niż przeciętna dla świata. Okresowe deficyty wody już teraz dotykają trzy czwarte kraju, a sytuacja w Wielkopolsce jest – obok Mazowsza – najgorsza. Do tego dochodzą zanieczyszczenia – zarówno wody, jak i powietrza – hałas, a także strach przed wysiedleniem kolejnych miejscowości.

Dowiedz się więcej:

Publikacja Atlas węgla. Dane i fakty o globalnym paliwie (Fundacja im. Heinricha Bölla, 2015) Raport Nieuchronny upadek węgla (Greenpeace, 2015) Publikacja Proces odchodzenia od węgla w Polsce – dylematy (Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju, 2018) Raport Zmierzch węgla kamiennego w Polsce (Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju, 2013) Raport Węgiel brunatny paliwem bez przyszłości (Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju, 2013) Publikacja Węgiel. Już po zmierzchu… (Michał Wilczyński, 2015) Streszczenie raportu A stress test for coal in Europe under the Paris Agreement (Climate Analytics, 2017) Raport Niepłacony rachunek. Jak energetyka węglowa niszczy nasze zdrowie (Health and Environment Alliance, 2013) Raport Węgiel zabija. Analiza kosztów zdrowotnych emisji zanieczyszczeń z polskiego sektora energetycznego (Greenpeace, 2013) Ulotka Węgiel a Twoje zdrowie. Podstawowe fakty (Health and Environment Alliance, 2017) Raport Subwencje dla energetyki węglowej a koszty zdrowotne. Studium przypadku projektu elektrowni Łęczna (Health and Environment Alliance, 2015) Raport ZE PAK czy RZEPAK. Oddziaływanie społeczne i zdrowotne spółek należących do ZE PAK oraz koszty zewnętrzne planowanych przez ZE PAK kopalni odkrywkowych węgla brunatnego (Fundacja RT-ON, 2016) Raport Wielki skok na wodę. Jak przemysł węglowy pogłębia światowy kryzys wodny (Greenpeace, 2016) Materiały w języku angielskim:

Raport A stress test for coal in Europe under the Paris Agreement (Climate Analytics, 2017) Książka Post-Mining Regions in Central Europe – Problems, Potentials, Possibilities (red. Wirth, Černič Mali, Fischer, 2012)